Onze geschiedenis
De geschiedenis van Emmaus Eindhoven
Emmaus Eindhoven ontstond vanuit een eenvoudig maar krachtig idee: armoede en uitsluiting bestrijd je niet alleen met woorden, maar vooral door samen de handen uit de mouwen te steken.
De geschiedenis van Emmaus in Eindhoven gaat terug tot de jaren vijftig. Eindhoven was een van de eerste plaatsen in Nederland waar het Emmausgedachtegoed voet aan de grond kreeg. In 1956 ontstond vanuit contacten met de internationale Emmausbeweging een groep die zich inzette voor mensen in nood. In de jaren daarna groeide het werk verder en ontwikkelde het zich uiteindelijk tot een echte woon-werkgemeenschap.
In de jaren zeventig kreeg Emmaus Eindhoven steeds meer de vorm die we nu herkennen. Een groep mensen verzamelde gebruikte spullen, sorteerde en verkocht deze. Wat anderen niet meer nodig hadden, werd zo een middel om mensen opnieuw een kans te geven. Niet alleen door geld te verdienen, maar vooral door samen te wonen, samen te werken en verantwoordelijkheid voor elkaar te nemen.
Een thuis aan de Genneperweg
Een belangrijke stap in de geschiedenis kwam toen de Zusters van Liefde ruimte boden in hun klooster aan de Hoogstraat en Genneperweg. Het kloostercomplex was al in 1883 gebouwd en had lange tijd een belangrijke maatschappelijke functie in Eindhoven. In de jaren tachtig werd het leegstaande deel steeds meer een plek waar verschillende groepen en gemeenschappen een nieuwe bestemming aan gaven. Emmaus kreeg hier een vaste plek en zou er uiteindelijk niet meer weggaan.
De ontmoeting met de zusters was meer dan alleen het beschikbaar stellen van een gebouw. De gedachte dat een plek betekenis krijgt door wat mensen er voor elkaar betekenen, sloot goed aan bij de manier waarop Emmaus wilde leven. De zusters vormden samen met andere bewoners een leefgemeenschap waarin aandacht voor mensen, solidariteit en maatschappelijke betrokkenheid centraal stonden.
Begin jaren tachtig gaven vier zusters – Veronique, Bets, Theofrieda en Albertha – het toen deels leegstaande klooster een nieuwe bestemming. Zij vormden de Hoogstraatgemeenschap. Daarmee werd het klooster een plek waar verschillende mensen en organisaties naast en met elkaar konden wonen en werken. De zusters bleven er jarenlang wonen en waren een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven op de Hoogstraat.
Ook nadat de zusters in 2016 vertrokken, bleef hun gedachtegoed voelbaar. Het klooster werd steeds meer een plek waar verschillende initiatieven samenkomen rond sociale betrokkenheid, solidariteit, duurzaamheid en een menswaardig bestaan. Tegenwoordig staat het complex bekend als Het Kloosterhof van Gestel en Emmaus is er nog altijd een van de gemeenschappen die er hun thuis hebben.
Kees Koning
Door de jaren heen hebben veel mensen bij Emmaus gewoond, gewerkt en meegebouwd aan de gemeenschap. Sommigen waren er maar korte tijd, anderen bleven jarenlang. Iedereen bracht zijn of haar eigen verhaal mee. Juist die ontmoeting tussen mensen is altijd een belangrijk onderdeel van Emmaus geweest.
Een bijzondere persoon in de geschiedenis van Emmaus Eindhoven was Kees Koning. Kees was priester, vredesactivist en een uitgesproken tegenstander van oorlog en wapens. Hij woonde jarenlang bij Emmaus Eindhoven en maakte vanuit die gemeenschap een belangrijk deel van zijn leven mee. In de jaren tachtig raakte hij steeds actiever betrokken bij de vredesbeweging en voerde hij actie tegen kernwapens en militaire bases.
Kees Koning stond bekend om zijn vasthoudendheid en zijn overtuiging dat je niet alleen over vrede moet praten, maar er ook naar moet handelen.
Daarmee past zijn verhaal eigenlijk heel mooi bij de geschiedenis van Emmaus: idealen krijgen pas betekenis wanneer je ze in de praktijk brengt.
Een verwoestende brand
In juli 1995 werd Emmaus Eindhoven getroffen door een grote brand. In de nacht van 17 op 18 juli brandde Emmaus zwaar uit. De brand begon in een meubelopslagloods en richtte ook grote schade aan in het naastgelegen klooster van de Zusters van Liefde. De bewoners van Emmaus en het klooster moesten worden geëvacueerd. Gelukkig vielen er geen gewonden.
De oorzaak van de brand kon uiteindelijk niet worden vastgesteld. De brand was een enorme klap voor de woon-werkgemeenschap. Een plek waar bewoners samenwoonden en werkten was in één nacht zwaar beschadigd.
Toch betekende de brand niet het einde van Emmaus Eindhoven. Bewoners, vrijwilligers en betrokkenen gingen verder en samen werd gewerkt aan het herstel van de gemeenschap. Ook na deze ingrijpende gebeurtenis bleef Emmaus zich inzetten voor mensen die een plek nodig hadden om opnieuw te beginnen.
De brand werd daarmee een moeilijke bladzijde in de geschiedenis van Emmaus Eindhoven, maar ook een moment waarop de kracht van de gemeenschap zichtbaar werd: door samen de schouders eronder te zetten, kon Emmaus verder.
Wederopbouw
De brand van 1995 betekende dat Emmaus Eindhoven tijdelijk een andere plek moest zoeken. Terwijl aan de Genneperweg de schade werd hersteld en werd gewerkt aan de wederopbouw en vernieuwing van het pand, verhuisden de activiteiten tijdelijk naar een andere locatie.
Voor bewoners, vrijwilligers en medewerkers was het een periode van aanpassen en opnieuw beginnen. De vertrouwde plek was weggevallen, maar het werk van Emmaus ging door. Spullen bleven worden ingezameld en verkocht en de gemeenschap bleef zich inzetten voor mensen die een plek nodig hadden.
Langzaam werd de Genneperweg weer opgebouwd. De terugkeer naar de vertrouwde plek betekende meer dan alleen het opnieuw openen van een gebouw. Het was een belangrijk moment voor de gemeenschap: Emmaus kon verder op de plek waar het al jarenlang geworteld was.
De periode na de brand liet zien dat een gemeenschap niet alleen wordt gevormd door een gebouw, maar vooral door de mensen die zich ervoor inzetten. Ondanks de tegenslag bleef Emmaus Eindhoven bestaan en werd er verder gebouwd aan de toekomst.
Een moeilijke periode en een nieuwe start
Zoals bij veel idealistische gemeenschappen veranderde er in de loop van de tijd veel. De kringloopwereld werd groter en professioneler en Emmaus Eindhoven kreeg steeds meer concurrentie. Toch bleef de gemeenschap vasthouden aan haar eigen karakter: een plek waar mensen elkaar ontmoeten en vooruit helpen.
In 2018 kwam Emmaus Eindhoven in zwaar weer terecht en ging de organisatie failliet. Even leek het erop dat een belangrijk stukje Eindhovense geschiedenis zou verdwijnen.
Maar het verhaal eindigde daar niet.
Begin 2019 maakte Emmaus Eindhoven een doorstart. De winkel ging opnieuw open en de gemeenschap vond langzaam haar weg terug. Het was een nieuwe start, maar wel met een geschiedenis die inmiddels diep geworteld was in Eindhoven.
Ook daarna bleef Emmaus voor nieuwe uitdagingen staan.
In deze roerige periode kreeg Emmaus te maken met verschillende branden. Twee keer werd een auto van Emmaus in brand gestoken. In februari 2020 brak vervolgens brand uit bij de kringloopwinkel aan de Genneperweg. Het vuur ontstond in een container en sloeg over naar het pand. De winkel liep flinke rook-, roet- en waterschade op en een groot deel van de kleding en curiosa moest worden weggegooid.
Het waren ingrijpende gebeurtenissen voor de gemeenschap. Toch liet Emmaus zich ook hierdoor niet uit het veld slaan. De winkel werd weer geopend en bewoners, vrijwilligers en andere betrokkenen zetten samen de schouders eronder om verder te gaan.
Emmaus vandaag
Vandaag de dag is Emmaus Eindhoven nog altijd gevestigd aan de Genneperweg. Bewoners, vrijwilligers en andere betrokkenen zetten zich samen in voor het verzamelen, sorteren, repareren en verkopen van gebruikte spullen. De inkomsten uit het kringloopbedrijf vormen nog steeds een belangrijke basis voor de woon-werkgemeenschap.
Maar misschien is het belangrijkste dat al die jaren overeind is gebleven: het idee dat iedereen ertoe doet en dat een mens soms vooral een plek nodig heeft waar hij of zij opnieuw kan beginnen.
Wie vandaag door de winkel loopt, ziet misschien vooral meubels, boeken, kleding of andere spullen die een tweede leven krijgen. Maar achter ieder verkocht voorwerp zit een groter verhaal. Een verhaal van mensen die elkaar geholpen hebben, van bewoners die opnieuw begonnen, van vrijwilligers die jarenlang hun tijd gaven en van generaties Eindhovenaren die Emmaus hebben gedragen.
Wat ooit begon als een klein initiatief is uitgegroeid tot een gemeenschap met een lange geschiedenis. De gebouwen zijn veranderd, mensen zijn gekomen en gegaan en ook Emmaus zelf heeft moeilijke tijden gekend. Toch is de kern hetzelfde gebleven: samen leven, samen werken, elkaar een kans geven en van wat er al is iets nieuws maken.